Muzeum Kultur Świata Poznań

W zabytkowym budynku dawnej loży masońskiej, kilka minut spacerem od Starego Rynku, mieści się miejsce, gdzie można w jeden dzień przenieść się z Peru do Tybetu, z Maroka do Wielkopolski. Muzeum Kultur Świata to odnowiona wersja poznańskiego Muzeum Etnograficznego – oddział Muzeum Narodowego, który po gruntownym remoncie wrócił na kulturalną mapę miasta w październiku 2025 roku. W kolekcji ponad 17 tysięcy obiektów z 54 krajów świata, a sposób ich prezentacji zmusza do przemyślenia tego, co tak naprawdę znaczy słowo „egzotyczny”.

Loża masońska pełna artefaktów z całego świata

Budynek sam w sobie robi wrażenie. Późnoklasycystyczna konstrukcja z lat 1817-1819 należała niegdyś do jednej z najbardziej imponujących lóż masońskich w Europie. Dziś jego pięknie zdobione wnętrza – w tym wyremontowany hol i klatka schodowa – tworzą niecodzienny kontekst dla eksponatów z pięciu kontynentów.

Do muzeum prowadzi park ze starymi drzewami i fontanną, miejsce idealne na chwilę odpoczynku przed lub po zwiedzaniu. Wejście od ulicy Mostowej sprawia, że można ominąć główny ruch turystyczny centrum, choć do Starego Rynku jest naprawdę blisko.

Co zobaczyć w Muzeum Kultur Świata

Główna ekspozycja nosi tytuł „EXotica?” i nie jest to przypadkowy znak zapytania. Wystawa celowo zestawia przedmioty z różnych zakątków świata – z Indii, Peru, Amazonii, Tybetu, Kazachstanu, Afganistanu, Maroko i Mali – z obiektami z Polski. Chodzi o to, żeby dostrzec podobieństwa tam, gdzie zwykle widzimy tylko różnice. Maska z Afryki obok wielkopolskiej maski obrzędowej, narzędzia pracy z Azji przy polskich odpowiednikach.

W zbiorach znajdziesz:

• Przedmioty kultu religijnego z różnych tradycji
• Odświętne stroje i codzienne ubrania
• Narzędzia pracy pokazujące, jak ludzie radzili sobie z podobnymi wyzwaniami na różnych kontynentach
• Sztukę ludową – zarówno elitarną, jak i tę masową, powszednią
• Świadectwa kultur tradycyjnych, wiejskich, miejskich i współczesnych subkultur

Druga wystawa – „Kreacje. Stroje ludowe rysowane na miarę” – prezentuje 50 barwnych prac z lat 1930-1939, nigdy wcześniej niepokazywanych publicznie. Na podstawie tych rysunków odtworzono unikatowe elementy garderoby, które można zobaczyć na żywo. To ciekawa lekcja tego, jak dokumentowano kulturę ludową w międzywojennej Polsce.

Początki poznańskiego muzealnictwa etnograficznego sięgają 1911 roku, kiedy w Muzeum im. Mielżyńskich otwarto pierwszą wystawę Towarzystwa Ludoznawczego. Pokazano wtedy blisko tysiąc obiektów, głównie z Wielkopolski. Kolekcję budowały Helena Cichowicz i jej córka Wiesława – z pasją gromadziły i opracowywały zbiory etnograficzne.

Historia muzeum i jego kolekcji

Towarzystwo Ludoznawcze powstało w 1910 roku, a jego prezeską została Helena Cichowicz. Pierwsza wystawa otworzyła się 28 grudnia 1911 roku. Wojna i okupacja nie oszczędziły zbiorów – po 1945 roku ocalało niewiele. Odbudowa nabrała tempa dopiero po 1950 roku dzięki zaangażowaniu Stanisława Błaszczyka, który ukształtował obecny charakter kolekcji.

W 1962 roku Dział przekształcono w Oddział i przeniesiono do obecnej siedziby przy ulicy Grobla. Przez dziesięciolecia muzeum funkcjonowało jako Muzeum Etnograficzne, ale nazwa nie oddawała w pełni profilu zbiorów – przecież obok polskich obiektów gromadzono artefakty z całego świata. Nowa nazwa – Muzeum Kultur Świata – została nadana decyzją Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w styczniu 2025 roku.

Dla kogo jest to muzeum

Jeśli interesuje cię antropologia, sposoby życia ludzi w różnych zakątkach świata, albo po prostu lubisz rozglądać się za ciekawymi przedmiotami – to miejsce jest dla ciebie. Muzeum nie działa jak tradycyjna etnograficzna instytucja, która pokazuje „egzotykę” z dystansem. Tutaj chodzi o transcultural­ność, o pokazanie, że ludzie na różnych kontynentach mierzyli się z podobnymi pytaniami i wyzwaniami.

Rodziny z dziećmi też znajdą tu coś dla siebie. Na wystawie sporo przedmiotów i zabawek, które przyciągną uwagę najmłodszych. Muzeum jest dostępne – windy prowadzą na wszystkie piętra ekspozycji, a w toalecie znajduje się przewijak i odpowiednie wyposażenie dla rodziców z małymi dziećmi. Obsługa chętnie pomoże w razie potrzeby.

Muzeum prowadzi badania proweniencji swoich zbiorów i krytycznie przygląda się kontekstom, w jakich przedmioty z różnych części świata trafiły do Poznania – w tym kontekstom kolonialnym. To ważna część współczesnego podejścia do kolekcji etnograficznych.

Ile czasu przeznaczyć na zwiedzanie

Spokojne obejrzenie obu wystaw zajmie około 1,5-2 godzin. Jeśli chcesz dokładnie przyglądać się poszczególnym obiektom i czytać opisy, warto zarezerwować nawet 2,5 godziny. Muzeum nie jest ogromne, ale bogactwo eksponatów sprawia, że łatwo zatrzymać się dłużej przy kolejnych gablotach.

Warto połączyć wizytę z przechadzką po Starym Rynku – to dosłownie kilka minut spacerem. Park przed muzeum to dobry punkt na odpoczynek, zwłaszcza w cieplejsze dni.

Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd

Adres: ul. Grobla 25 (wejście od ul. Mostowej 7), 61-854 Poznań

Godziny otwarcia:

• Wtorek, środa: 09:00-16:00
• Czwartek: 10:00-18:00
• Piątek: 10:00-20:00
• Sobota, niedziela: 10:00-17:00
• Poniedziałek: nieczynne

Kasa zamykana jest 30 minut przed zamknięciem muzeum.

Ceny biletów:

• Normalny: 20 zł
• Ulgowy: 13 zł
• Dzieci i młodzież ucząca się (7-26 lat): 1 zł
• We wtorki wstęp bezpłatny

Jak dojechać:

Najwygodniej komunikacją miejską. Autobusem – przystanek Mostowa, tramwajem – Most św. Rocha. Z centrum miasta to kilka minut piechotą, łatwo połączyć wizytę w muzeum ze zwiedzaniem Starego Rynku i okolic.

Na miejscu działa bezpłatna szatnia, można też skorzystać z szafek na rzeczy. Muzeum jest w pełni dostępne dla osób poruszających się na wózkach – windy prowadzą na wszystkie poziomy ekspozycji.