Muzeum Narodowe Poznań

Muzeum Narodowe w Poznaniu to instytucja z ponad 165-letnią historią, która łączy w sobie funkcję skarbca sztuki i miejsca, gdzie można prześledzić rozwój malarstwa i rzeźby od starożytności po czasy współczesne. W gmachu przy Alejach Marcinkowskiego, a także w ośmiu oddziałach rozsianych po Poznaniu i Wielkopolsce, zgromadzono zbiory, które spokojnie mogłyby konkurować z kolekcjami europejskich stolic. Największą atrakcją pozostaje jedyny w polskich zbiorach obraz Claude’a Moneta – „Plaża w Pourville” – ale to tylko wierzchołek góry lodowej.

Nie każdy wie, że poznańskie muzeum powstało jeszcze przed odzyskaniem niepodległości. W 1857 roku Towarzystwo Przyjaciół Nauk założyło Muzeum Starożytności Polskich i Słowiańskich – w czasach, gdy Poznań był częścią pruskiego zaboru.

Historia budynku i początki kolekcji poznańskiego muzeum

Obecny gmach przy Alejach Marcinkowskiego to neobarokowa budowla z lat 1900-1903, zaprojektowana przez Karla Hinckeldeyna. Początkowo nosił dumną nazwę Muzeum im. Cesarza Fryderyka III i służył celom niemieckim. Po 1919 roku przemianowano go na Muzeum Wielkopolskie, a w 1950 otrzymał obecną nazwę – Muzeum Narodowe.

Fundament kolekcji stanowią dary Seweryna Mielżyńskiego, który w 1870 roku przekazał Towarzystwu Przyjaciół Nauk zbiór obrazów, rycin i rysunków polskich twórców z końca XVIII i pierwszej połowy XIX wieku. Do tego dołączyła tak zwana Galeria Miłosławska – kolekcja dzieł europejskich, którą Mielżyński zgromadził na własny koszt. To właśnie te dary stały się zaczątkiem tego, co dziś możemy oglądać w salach muzeum.

II wojna światowa przyniosła ogromne straty – wiele dzieł zrabowano i wywieziono do Niemiec. Odbudowa zbiorów rozpoczęła się już w 1945 roku i trwa właściwie do dziś, bo muzeum wciąż pozyskuje nowe obiekty.

Co zobaczysz w Galerii Malarstwa i Rzeźby

Główny gmach to właściwie kilka galerii w jednej. W przyziemiu czeka Galeria Sztuki Starożytnej z portretami cesarzy rzymskich – dobry początek zwiedzania, który pokazuje, jak daleko w czasie sięgają zbiory. Piętro wyżej, w Galerii Sztuki Średniowiecznej, można stanąć oko w oko z późnoromańskimi kamiennymi rzeźbami z około 1200 roku. To masywne, surowe formy, które pamiętają czasy pierwszych Piastów.

Galeria Sztuki Polskiej XVI-XVIII wieku kryje coś, czego nie znajdziesz nigdzie poza Polską – kolekcję portretów trumiennych. Te charakterystyczne dla kultury sarmackiej malowidła to fenomen, który fascynuje historyków sztuki. Umieszczano je na trumnach podczas uroczystości pogrzebowych, a później często trafiały do kościołów.

Od lipca 2024 roku dostępna jest nowa aranżacja Galerii Sztuki Polskiej, rozciągająca się na trzech piętrach. Zwiedzający przechodzą przez epoki – od oświecenia, przez romantyzm i historycyzm, po Młodą Polskę i modernizm lat 20. i 30. XX wieku, aż po sztukę powojenną i współczesną. W nowych ekspozycjach pokazano nie tylko klasyczne „perły galeryjne”, ale też dzieła, które przez lata czekały w magazynach oraz nowo zakupione obrazy i depozyty.

Monet i inne skarby sztuki europejskiej w Poznaniu

Galeria Malarstwa Obcego to miejsce, dla którego warto przyjechać do Poznania nawet z drugiego końca Polski. „Plaża w Pourville” Claude’a Moneta to jedyny obraz tego impresjonisty w polskich zbiorach – świetlisty, pełen powietrza krajobraz normandzkiego wybrzeża, który pokazuje, jak Monet budował obraz z czystego światła i koloru.

Ale poznańska kolekcja sztuki europejskiej to znacznie więcej. Wiszą tu prace Francisco de Zurbarana – mistrza hiszpańskiego baroku, Giovanni Belliniego – ojca weneckiego renesansu, holenderskiego pejzażysty Jana van Goyena, a także Pierre’a Bonnarda i Sofonisbi Anguissoli. Ta ostatnia to szczególnie ciekawa postać – jedna z niewielu kobiet-malarek renesansu, która zrobiła międzynarodową karierę.

Kolekcja obejmuje przykłady twórczości ze wszystkich europejskich kręgów i epok od XIV do XX wieku. To jedna z najważniejszych tego typu kolekcji w Polsce, choć wciąż niedoceniana – wielu zwiedzających przyjeżdża tylko na Moneta, nie zdając sobie sprawy, że czeka ich znacznie więcej.

W zbiorach muzeum znajdują się dzieła artystów „zapisanych w historii sztuki złotymi zgłoskami” – jak to określają sami muzealnicy. I wcale nie przesadzają.

Dziewięć muzeów w jednym – poznańskie oddziały i wielkopolskie rezydencje

Muzeum Narodowe w Poznaniu to nie tylko gmach przy Alejach Marcinkowskiego. Pod jednym szyldem funkcjonuje dziewięć różnych placówek, każda z własną specyfiką. W samym Poznaniu działają: Muzeum Sztuk Użytkowych w Zamku Królewskim, Ratusz – Muzeum Poznania, Wielkopolskie Muzeum Wojskowe, Muzeum Instrumentów Muzycznych i Muzeum Etnograficzne.

Poza Poznaniem warto odwiedzić trzy wielkopolskie rezydencje: Pałac w Rogalinie ze słynną kolekcją malarstwa Edwarda Raczyńskiego, Zamek w Gołuchowie z bogatymi zbiorami starożytności i Muzeum Adama Mickiewicza w Śmiełowie. Każde z tych miejsc to osobna opowieść i można spokojnie poświęcić cały dzień na zwiedzanie tylko jednego oddziału.

Muzeum Instrumentów Muzycznych zasługuje na osobną wzmiankę – to jedna z największych kolekcji tego typu w Europie, licząca ponad 2000 obiektów. Dla miłośników muzyki to prawdziwa gratka.

Dla kogo jest Muzeum Narodowe w Poznaniu

Muzeum sprawdzi się świetnie dla miłośników sztuki, którzy chcą zobaczyć coś więcej niż standardowy zestaw dzieł dostępny w każdym podręczniku. Kolekcja jest na tyle bogata, że można tu wrócić kilka razy i za każdym razem odkrywać coś nowego.

Rodziny z dziećmi również znajdą coś dla siebie – muzeum prowadzi lekcje muzealne połączone z warsztatami plastycznymi, kursy i spotkania. Są też specjalne programy dla całych rodzin, które pozwalają aktywnie poznawać kolekcję. W czwartki odbywają się oprowadzania dla seniorów w ramach cyklu „Czwartki dla seniora”.

Studenci sztuki i historii sztuki traktują poznańskie muzeum jak swoje drugie miejsce pracy – tu można godzinami przyglądać się detalom, studiować techniki malarskie i porównywać style. Zbiory są na tyle różnorodne, że każdy znajdzie coś w swoim obszarze zainteresowań.

Nawet osoby, które nie przepadają za muzeami sztuki, mogą być pozytywnie zaskoczone. Portrety trumienne, starożytne rzeźby czy obraz Moneta to rzeczy, których po prostu nie zobaczy się gdzie indziej. A piątkowe wieczorne otwarcie do 20:00 daje szansę na spokojne zwiedzanie, gdy sale są już prawie puste.

Ile czasu przeznaczyć na zwiedzanie

Podstawowe zwiedzanie głównego gmachu – Galerii Malarstwa i Rzeźby – zajmie około 2-3 godzin. To absolutne minimum, żeby przejść przez najważniejsze sale i zobaczyć kluczowe dzieła. Jeśli chcesz dokładnie przestudiować kolekcję, czytać opisy i poświęcić czas ulubionym obrazom, zarezerwuj 4-5 godzin.

Dla osób planujących zwiedzić również oddziały (choćby Muzeum Instrumentów Muzycznych czy Zamek Królewski) warto rozłożyć wizytę na dwa dni. Próba zobaczenia wszystkiego w jeden dzień to przepis na zmęczenie i przeładowanie wrażeniami.

Warto przyjść w piątek wieczorem – muzeum jest otwarte do 20:00, a po godzinie 18:00 robi się znacznie spokojniej. To dobry moment dla tych, którzy lubią kontemplować sztukę bez tłumów.

Praktyczne informacje – ceny, godziny, dojazd

Godziny otwarcia Galerii Malarstwa i Rzeźby:

• Wtorek-środa: 10:00-16:00
• Czwartek: 10:00-18:00
• Piątek: 10:00-20:00
• Sobota-niedziela: 10:00-17:00
• Poniedziałek: nieczynne

Ceny biletów na wystawy stałe:

• Bilet normalny: 20 zł
• Bilet ulgowy: 13 zł
• Dzieci, uczniowie i studenci (7-26 lat): 1 zł
• Wtorki: wstęp wolny na wystawy stałe

Bilety można kupić online na stronie muzeum lub bezpośrednio w kasie. W przypadku wystaw czasowych ceny mogą być inne – warto sprawdzić aktualne informacje na stronie mnp.art.pl.

Jak dojechać: Muzeum mieści się przy Alejach Marcinkowskiego 9, w samym centrum Poznania. Z dworca głównego można dojść pieszo w około 15-20 minut lub dojechać tramwajem (linie 2, 5, 9, 13, 15, 16 – przystanek „Marcinkowskiego”). Jeśli przyjeżdżasz samochodem, w okolicy są płatne parkingi, choćby przy Starym Browarze czy na ulicy Masztalarskiej.

We wtorki wstęp na wystawy stałe jest bezpłatny – to idealny dzień dla osób, które chcą zwiedzić muzeum bez wydawania pieniędzy. Trzeba się jednak liczyć z większą liczbą zwiedzających.

Muzeum ma dobrze oznakowany szatnie i toalety, jest też niewielka kawiarnia na parterze, gdzie można odpocząć między galeriami. Dla osób z ograniczoną sprawnością ruchową dostępna jest winda i toaleta przystosowana dla osób niepełnosprawnych.

Warto pamiętać, że w święta i niektóre dni w roku muzeum może być nieczynne – przed wizytą najlepiej sprawdzić aktualny harmonogram na stronie internetowej lub zadzwonić pod numer 61 856 80 00.